Belastingverhoging van 200% geschrapt: eerdere fraude bewijst geen nieuwe fraude
Een vennootschap met een voorgeschiedenis van fiscale fraude handelt daarom niet bij elke latere fout met frauduleus opzet. De administratie moet ook voor de nieuwe feiten concreet aantonen waarom sprake is van belastingontduiking. Dat onderscheid staat centraal in een vonnis van de rechtbank van eerste aanleg Oost-Vlaanderen, afdeling Gent, van 7 september 2026. De rechtbank behoudt verschillende belastingcorrecties, maar schrapt de voorgestelde belastingverhoging van 200%.
Het vonnis begrenst daarnaast de mogelijkheid om na de vernietiging van een aanslag een subsidiaire aanslag voor te leggen. De fiscus mocht die procedure hier niet gebruiken om voor het eerst een verliesaftrekverbod toe te passen en de belastbare grondslag aanzienlijk te verhogen. De uitspraak is daardoor relevant voor zowel de inhoudelijke als de procedurele verdediging in fiscale dossiers.
In het kort
|
Inhoud
1. De zaak en het standpunt van de fiscus
Een vastgoedvennootschap had kosten, waardeverminderingen en minderwaarden opgenomen in haar aangifte voor aanslagjaar 2019. Volgens de fiscus waren die aftrekken onvoldoende verantwoord of hadden zij betrekking op eerdere boekjaren. De administratie beschouwde dit niet als gewone vergissingen. Zij verwees naar eerdere dossiers waarin volgens haar fraude was vastgesteld en naar belastingverhogingen die al aan de vennootschap waren opgelegd.
Volgens de administratie waren verhogingen van 200% voor de aanslagjaren 2015 tot en met 2018 bovendien door de rechtbank en het hof van beroep bevestigd. Ook de nieuwe boekingen pasten volgens haar in dat frauduleuze patroon, zodat opnieuw een verhoging van 200% gerechtvaardigd was.
De vennootschap betwistte dat standpunt. Volgens haar ging het om werkelijke kosten en verliezen die door niet-intentionele fouten aan het verkeerde boekjaar waren toegerekend.
Nadat de oorspronkelijke aanslag wegens een onterecht toegepaste aanslag van ambtswege was vernietigd, legde de fiscus een subsidiaire aanslag voor. Daarbij wilde hij voor het eerst een verliesaftrekverbod toepassen, waardoor het gevorderde bedrag steeg van ongeveer 185.000 euro naar 1,8 miljoen euro, inclusief belastingverhoging. De rechtbank behield de inhoudelijke correcties, maar verwierp die uitbreiding en schrapte de sanctie.
2. De grenzen van een subsidiaire aanslag
2.1. Een vernietigde aanslag kan onder voorwaarden worden hersteld
De vernietiging van een aanslag wegens een procedurefout betekent niet noodzakelijk dat de belasting definitief wegvalt. Artikel 356 WIB 92 laat de administratie onder bepaalde voorwaarden toe een subsidiaire aanslag aan dezelfde rechter voor te leggen. In de hier toegepaste regeling moest dat gebeuren binnen zes maanden na de rechterlijke beslissing, op naam van dezelfde belastingschuldige en op grond van alle of een deel van dezelfde belastingelementen. Een vernietiging wegens verjaring laat die herstelmogelijkheid niet toe.
Die voorwaarden begrenzen de tweede kans van de fiscus. Een subsidiaire aanslag vormt geen volledig nieuwe taxatieronde waarin de administratie alle eerdere keuzes onbeperkt kan herzien. In deze zaak draaide de discussie vooral om de vraag wat onder dezelfde belastingelementen moet worden verstaan.
2.2. Ook een aftrekbaar verlies is een belastingelement
De administratie wilde bij de subsidiaire aanslag voor het eerst het destijds toepasselijke verliesaftrekverbod van artikel 207, zevende lid WIB 92 toepassen. Daardoor zou een verlies van het belastbare tijdperk van ongeveer 1,7 miljoen euro, dat in de oorspronkelijke aanslag nog was verrekend, niet langer worden afgetrokken. Volgens de rechtbank wijzigde dit de belastingelementen waarop de aanslag steunde: dat begrip omvat immers zowel de positieve als de negatieve materiële elementen die bijdragen tot de belastbare grondslag.
Een aftrekbaar verlies is dus geen bijkomstigheid in de berekening. Door het verlies op nul te zetten, verhoogde de administratie de belastbare grondslag ten opzichte van de vernietigde aanslag. Volgens de rechtbank bleef zij daarmee niet binnen de grenzen van artikel 356 WIB 92. De toepassing van artikel 207 WIB 92 kon niet worden gebruikt om die voorwaarden te omzeilen.
2.3. Het belastingbedrag en de belastbare grondslag zijn verschillende zaken
Het vonnis maakt daarbij een relevant onderscheid. Een subsidiaire aanslag kan volgens de rechtbank in beginsel een hoger belastingbedrag opleveren, voor zover hij op dezelfde toegelaten belastingelementen berust. Daaruit volgt echter niet dat de administratie ook de belastbare grondslag op de hier voorgestelde wijze mag verhogen. Bij de beoordeling moet daarom worden onderzocht welk onderdeel van de berekening verandert en of daarmee een belastingelement wordt toegevoegd of gewijzigd.
De rechtbank aanvaardde wel dat de fiscus in ondergeschikte orde een aangepast voorstel voorlegde zonder het nieuwe verliesaftrekverbod. Dat voorstel werd vervolgens inhoudelijk onderzocht. De procedurele begrenzing leidde dus niet tot het volledig wegvallen van de belasting.
3. Eerdere fraude bewijst geen nieuwe fraude
Hoewel de rechtbank de correcties behield, achtte zij het frauduleuze opzet niet bewezen. Dat onderscheid is essentieel: de vaststelling dat een aftrek onterecht is, beantwoordt nog niet de vraag of de belastingplichtige bewust belasting wilde ontduiken. Een fout kan aanleiding geven tot bijkomende belasting zonder daarom een frauduleuze handeling te vormen.
De fiscus verwees nadrukkelijk naar de voorgeschiedenis en het “DNA” van de vennootschap. De rechtbank aanvaardde echter niet dat daaruit voor de huidige feiten kwaadwillig opzet moest worden afgeleid. Zij beschouwde de betrokken fouten als niet-intentionele vergissingen. De eerdere fraudedossiers konden het ontbrekende bewijs van opzet in het nieuwe dossier niet vervangen.
Een voorgeschiedenis kan relevant zijn voor de toepasselijke sanctieschaal wanneer een nieuwe overtreding vaststaat. Zij ontslaat de administratie evenwel niet van het onderzoek naar de aard en het opzet van die nieuwe overtreding. Wie eerder voor fraude werd gesanctioneerd, verliest niet het recht om een latere fout als vergissing te verklaren en met concrete stukken te onderbouwen.
4. Waarom de rechtbank de sanctie onevenredig vindt
Naast het ontbrekende bewijs van fraude onderzocht de rechtbank de verhouding tussen de voorgestelde sanctie en de concrete fiscale gevolgen. De fouten hadden ertoe geleid dat bepaalde kosten en minderwaarden in eerdere jaren niet waren afgetrokken. Volgens het vonnis was de vennootschap daardoor toen op te hoge inkomsten belast, zonder dat dit nog kon worden rechtgezet. De bedragen vervolgens ook in het correctiejaar weigeren en daarop nog een verhoging van 200% toepassen, achtte de rechtbank in deze omstandigheden onevenredig.
Dit betekent niet dat een fout zonder uiteindelijk belastingvoordeel nooit kan worden gesanctioneerd. Wel toont het vonnis dat de beoordeling verder moet gaan dan de vaststelling van een onjuiste aangifte. Ook de aard van de fout, de concrete gevolgen en de mate van verwijtbaarheid zijn relevant. Een belastingverhoging verdient daarom een afzonderlijk verweer, ook wanneer de onderliggende correctie moeilijk te betwisten is.
5. De rechterlijke controle op belastingverhogingen
De partijen betwistten niet dat de voorgestelde verhoging van 200% een strafrechtelijk karakter had in de zin van de toepasselijke mensenrechtelijke waarborgen. Zij was gericht op bestraffing en afschrikking, eerder dan op vergoeding van schade voor de Schatkist. Volgens de rechtbank moest zij daarom met volle rechtsmacht kunnen beoordelen of de sanctie wettig en evenredig was.
De administratie verwees naar de mogelijkheid om via het Regentsbesluit administratieve vermindering of kwijtschelding te vragen. De rechtbank vond het ontbreken van zo’n voorafgaand verzoek hier geen beletsel. Zij benadrukte bovendien dat het om een voorgestelde belastingverhoging in een subsidiaire aanslag ging: de aanslag en de sanctie moesten nog door haar geldig en invorderbaar worden verklaard.
De rechtbank verwees ook naar een cassatiearrest van 12 februari 2026 over de vermindering van administratieve btw-boeten op grond van het Unierechtelijke evenredigheidsbeginsel en trok die redenering door naar de inkomstenbelastingen.
6. Verweer na de vernietiging van een aanslag
Het vonnis toont ook waarom het verweer moet worden aangepast zodra een subsidiaire aanslag wordt voorgelegd. De vennootschap voerde aan dat het schrappen van haar aangegeven overgedragen verliezen in de oorspronkelijke taxatieprocedure onvoldoende was gemotiveerd. De rechtbank stelde dat gebrek vast, maar wees erop dat die aanslag inmiddels al was vernietigd. Voor de subsidiaire aanslag moest geen nieuwe volledige taxatieprocedure met een nieuw bericht van wijziging worden doorlopen.
De administratie kon haar voorstel motiveren in de conclusies voor de rechtbank, waarbij de belastingplichtige zich daartegen moest kunnen verdedigen. De fiscus lichtte toe waarom volgens hem geen overgedragen verliezen meer beschikbaar waren. Omdat de vennootschap die uitleg volgens de rechtbank niet inhoudelijk weerlegde, werden de aangegeven verliezen niet aanvaard. Een procedurele overwinning moet dus worden gevolgd door een inhoudelijk verweer tegen het nieuwe voorstel, met aandacht voor de belastingelementen, de bewijsstukken, de berekening en de sancties.
7. Conclusie
Dit vonnis onderstreept dat de belastingcorrectie, het bewijs van fraude en de rechtvaardiging van een sanctie afzonderlijke beoordelingen vereisen. De rechtbank behield de correcties, maar aanvaardde niet dat de voorgeschiedenis van de vennootschap volstond om ook voor de nieuwe feiten frauduleus opzet aan te nemen. De voorgestelde belastingverhoging van 200% werd volledig geschrapt.
Ook de subsidiaire aanslag werd begrensd: de fiscus mocht die procedure hier niet gebruiken om voor het eerst een verliesaftrekverbod toe te passen en de belastbare grondslag te verhogen. Uiteindelijk verklaarde de rechtbank 61.732,17 euro geldig en invorderbaar, zonder de voorgestelde belastingverhoging van 123.464,34 euro. Voor de fiscale verdediging betekent dit dat niet alleen de correctie zelf moet worden onderzocht, maar ook de grenzen van de herstelprocedure en de concrete verantwoording van iedere sanctie.
8. Over Aeacus
Aeacus Lawyers begeleidt ondernemingen, particulieren en vermogende families bij fiscale controles, berichten van wijziging, aanslagen van ambtswege en fiscale geschillen. Wij combineren inhoudelijke fiscale expertise met kennis van het fiscaal procesrecht en onderzoeken onder meer de bewijsvoering, de toepasselijke termijnen, de grenzen van een subsidiaire aanslag en de motivering en evenredigheid van belastingverhogingen.
Wordt u geconfronteerd met een fiscale correctie of een zware belastingverhoging? Neem vrijblijvend contact op via secretariaat@aeacus.tax of plan een vrijblijvende afspraak.
Besproken rechtspraak: rechtbank van eerste aanleg Oost-Vlaanderen, afdeling Gent, 7 september 2026, nr. 22/866/A. De bespreking betreft de regels zoals toegepast op aanslagjaar 2019. Uit de aangeleverde publicatie blijkt niet of hoger beroep werd ingesteld.
