top of page

Beroepsgeheim bij een fiscale controle: wat beschermt de communicatie met uw accountant?

9 uur geleden
4 minuten om te lezen

Vertrouwelijke communicatie tussen een onderneming en haar externe accountant geniet bescherming bij een fiscale controle. Maar wie kan de bijzondere procedure ter bescherming van het beroepsgeheim inroepen? En mag de fiscus verzegelde gegevens nog onderzoeken nadat de gewone onderzoekstermijn is verstreken? Het Hof van Cassatie verduidelijkt beide vragen in een arrest van 30 oktober 2026.

In het kort

Het Hof van Cassatie verduidelijkt in zijn arrest van 30 oktober 2026 drie belangrijke spelregels bij fiscale controles:

  • Vertrouwelijke communicatie met uw externe accountant is beschermd door het beroepsgeheim. Die bescherming beperkt zich niet tot communicatie over een fiscale betwisting. Niet elk uitgewisseld document is daardoor automatisch beschermd.

  • Alleen wie zelf aan het beroepsgeheim gebonden is, kan de bijzondere procedure van artikel 334 WIB92 inroepen, waarbij de bevoegde tuchtoverheid tussenkomt. De cliënt kan dat niet zelf. Deze procedure geldt bovendien alleen voor inkomstenbelastingen, niet voor btw-onderzoeken.

  • De fiscus mag reeds verkregen gegevens later inkijken en verwerken, ook wanneer de rechter die eerst moet ontzegelen en vrijgeven. Dat vormt geen nieuwe onderzoeksdaad waarvoor een voorafgaande kennisgeving van fraudeaanwijzingen vereist is. Andere toepasselijke voorwaarden en termijnen blijven gelden.

Het Hof vernietigt het arrest van het hof van beroep in Gent gedeeltelijk en verwijst de zaak naar het hof van beroep in Antwerpen.

De aanleiding: verzegelde gegevens na fiscale visitaties

Bij een onderneming vonden fiscale visitaties plaats in het kader van zowel de inkomstenbelastingen als de btw. Naar aanleiding daarvan werden gegevens verzegeld en bij een door de rechter aangestelde bewaarder ondergebracht. De belastingadministratie vroeg vervolgens om die gegevens vrij te geven.

Het hof van beroep in Gent legde daarvoor een selectieprocedure op. Correspondentie met personen die aan het beroepsgeheim gebonden zijn, moest worden afgezonderd en aan de bevoegde tuchtoverheid worden voorgelegd. Daarnaast beschouwde het hof de latere inzage door de fiscus als een onderzoeksdaad waarvoor de regels over de aanvullende onderzoekstermijn moesten worden nageleefd.

Het Hof van Cassatie vernietigt die beslissing gedeeltelijk, maar bevestigt tegelijk het belang van het beroepsgeheim van de externe accountant.

Ook communicatie met een accountant is beschermd

Volgens het Hof beschermt het beroepsgeheim de vertrouwelijke briefwisseling en communicatie tussen een externe accountant en zijn cliënt. Die bescherming houdt verband met het recht op eerbiediging van het privéleven en omvat de geheimhouding van zakengeheimen.

Het beroepsgeheim van een advocaat heeft een bijzondere positie door zijn verband met het recht op een eerlijk proces. Daaruit volgt volgens het Hof echter niet dat het beroepsgeheim van een externe accountant bij een fiscale controle geen gelijkaardige bescherming kan genieten.

Die bescherming beperkt zich bovendien niet tot documenten over de fiscale rechtspositie van de cliënt in een betwisting rond de visitatie.

Het vertrouwelijke karakter blijft bepalend: het arrest maakt niet elk document dat met een accountant wordt uitgewisseld automatisch ontoegankelijk voor de fiscus.

De cliënt kan de bijzondere procedure niet zelf inroepen

Artikel 334 WIB92 voorziet in een tussenkomst van de bevoegde tuchtoverheid wanneer een aangezochte beroepsbeoefenaar zijn beroepsgeheim inroept. Die tuchtoverheid beoordeelt of, en in welke mate, het verzoek van de fiscus met dat beroepsgeheim verenigbaar is.

Cassatie verduidelijkt dat alleen de persoon die zelf aan het beroepsgeheim gebonden is, deze procedure kan inroepen. Dat kan zowel bij een onderzoek naar zijn eigen fiscale situatie als bij een onderzoek naar een derde.

Een onderneming die zelf geen drager van het beroepsgeheim is, kan zich dus niet op artikel 334 WIB92 beroepen enkel omdat zij correspondentie met haar accountant of advocaat bewaart. Dat onderscheid gaat over de toegang tot deze specifieke procedure; het neemt de vertrouwelijke aard van de communicatie niet weg.

Artikel 334 WIB92 geldt niet voor btw-onderzoeken

Het Hof bevestigt ook dat artikel 334 WIB92 niet van toepassing is op onderzoeken naar de naleving van de btw-wetgeving.

Wanneer een fiscale visitatie zowel inkomstenbelastingen als btw betreft, moet dat onderscheid worden gemaakt. De bijzondere procedure uit het Wetboek van de Inkomstenbelastingen kan niet zonder meer op het btw-onderzoek worden toegepast.

In een tweede arrest van dezelfde datum verduidelijkt het Hof van Cassatie dat de tuchtoverheid niet automatisch het laatste woord heeft over de vertrouwelijkheid van documenten. Wanneer de bijzondere procedure van artikel 334 WIB92 niet van toepassing is, volgt uit het Europees Verdrag voor de Rechten van de Mens geen verplichte tussenkomst van een tuchtoverheid die de rechter bindt. Het beroepsgeheim blijft wel beschermd en moet bij betwisting door een rechter kunnen worden gewaarborgd. (Cass. 30 oktober 2026, F.24.0101.N.)

Later inkijken is niet noodzakelijk een nieuwe onderzoeksdaad

Een tweede belangrijk punt betreft de onderzoekstermijnen. Voor bepaalde onderzoekingen tijdens de aanvullende termijn moet de fiscus vooraf schriftelijk en nauwkeurig kennisgeven van aanwijzingen van belastingontduiking.

Volgens Cassatie geldt die voorwaarde voor onderzoekingen waarbij een belastingplichtige, derde of overheidsinstantie op verzoek van de fiscus actief boeken, documenten of inlichtingen moet meedelen.

Het inkijken en verwerken van reeds verkregen informatie valt daar niet onder. Dat geldt ook voor gegevens die de rechter ontzegelt en aan de belastingadministratie vrijgeeft. Voor die inzage en verwerking is dus geen voorafgaande kennisgeving vereist op grond van artikel 333, derde lid, WIB92.

Deze uitspraak betekent niet dat alle fiscale termijnen of andere voorwaarden voor het gebruik van gegevens vervallen.

Wat betekent dit voor ondernemingen en accountants?

Het arrest bevestigt de bescherming van vertrouwelijke communicatie met een externe accountant, maar maakt tegelijk duidelijk dat die bescherming en de procedure om haar te bewaken afzonderlijke vragen zijn.

Bij een fiscale controle is het daarom van belang om precies te bepalen welke communicatie vertrouwelijk is, wie wordt aangesproken en of het onderzoek inkomstenbelastingen dan wel btw betreft. Ook het onderscheid tussen nieuwe informatie opvragen en reeds verkregen gegevens verwerken kan doorslaggevend zijn.

De zaak wordt voor de vernietigde onderdelen verwezen naar het hof van beroep in Antwerpen.

Bronnen: Hof van Cassatie, 30 oktober 2026, F.26.0006.N en F.24.0101.N, beide gepubliceerd op Fisconetplus op 17 november 2026.

 
 

CONTACT

Aeacus Lawyers staat tot uw dienst voor al uw juridische vragen. U kan met ons geheel vrijblijvend contact opnemen via het onderstaande e-mailadres of door het onderstaande formulier in te vullen. Wij komen zo spoedig mogelijk bij u terug. 

bottom of page